Tài phán hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay

28/05/2012

PGS.TS. Nguyễn Như Phát và PGS.TS. Nguyễn Thị Việt Hương (đồng chủ biên) ;

Nhà xuất bản Khoa học xã hội ; Viện Nhà nước và Pháp luật ;

2010

nguyenvu

“Tài phán hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay” là tập hợp ý kiến của một số tác giả xoay quanh những vấn đề lý luận và thực tiễn về nền tài phán hành chính ở Việt Nam. Đây là kết quả của sự hợp tác và hỗ trợ của Viện KAS, Cộng hòa Liên bang Đức với Viện Nhà nước và Pháp luật thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam.

“Tài phán hành chính trong bối cảnh xây dựng Nhà nước pháp quyền và hội nhập quốc tế ở Việt Nam hiện nay” là tập hợp ý kiến của một số tác giả xoay quanh những vấn đề lý luận và thực tiễn về nền tài phán hành chính ở Việt Nam. Đây là kết quả của sự hợp tác và hỗ trợ của Viện KAS, Cộng hòa Liên bang Đức với Viện Nhà nước và Pháp luật thuộc Viện Khoa học xã hội Việt Nam.

Tài phán hành chính là một vấn đề phức tạp, rộng lớn với nhiều chiều cạnh, liên quan và phụ thuộc vào nhiều yếu tố chính trị - xã hội. Ở Việt Nam, tài phán hành chính xuất hiện sớm và thực sự trở thành một cơ chế pháp lý nhằm giới hạn và kiểm soát quyền lực nhà nước hướng tới mục tiêu bảo vệ quyền con người sau khi Pháp lệnh Khiếu nại tố cáo của công dân được ban hành năm 1991 và đặc biệt là sau năm 1995, khi Quốc hội Việt Nam sửa đổi Luật Tổ chức tòa án nhân dân, trao cho tòa án nhân dân chức năng xét xử hành chính và thiết lập trong hệ thống tòa án nhân dân các tòa chuyên trách thực hiện chức năng này (gọi chung là tòa hành chính).

Từ đó đến nay, mặc dù về bản chất, tài phán hành chính là hoạt động xem xét và ra phán quyết có giá trị pháp lý nhằm giải quyết các tranh chấp hành chính hay các tranh chấp nảy sinh trong quá trình điều hành, quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước, trong đó chủ yếu là việc xem xét, phán quyết về tính đúng đắn của các quyết định hay hành vi hành chính của các cơ quan quản lý nhà nước, nhưng trên thực tế đang tồn tại những quan niệm khác nhau về tài phán hành chính. Sự phức tạp trong nhận thức lý luận về tài phán hành chính kéo theo những lúng túng và thiếu hiệu quả trong thực tiễn xây dựng và thực thi cơ chế tài phán hành chính. Hệ quả của nó là quyền khiếu nại, tố cáo của công dân bị xâm hại, vai trò của các cơ quan tài phán hành chính bị suy giảm; gia tăng sự tùy tiện, vô cảm, thiếu trách nhiệm của một bộ phận công chức hành chính nhà nước. Đó là thực trạng không tương thích với đòi hỏi của quá trình tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay. Nhà nước pháp quyền đặt ra yêu cầu về sự giới hạn và kiểm soát quyền lực nhà nước, trong đó quan trọng là sự kiểm soát và kiềm chế quyền lực hành pháp – bộ phận quyền lực có nhiều khả năng nhất trong việc lấn quyền và lạm quyền. Vì vậy, thúc đẩy quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền cũng đồng nghĩa với việc thúc đẩy mạnh mẽ việc xây dựng các cơ chế đảm bảo quyền lực nhân dân trên cơ sở hạn chế tối đa khả năng lạm quyền từ phía các cơ quan hành pháp. Điều này trực tiếp đặt ra yêu cầu về một nền tài phán hành chính hữu hiệu ở Việt Nam hiện nay.

Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc cuốn sách hữu ích này!

 

Nguyễn Thu Hà

  •  
     
  •